پتانسیل های آبزی پروری  در شهرستان زهک

معرفی پتانسیل های آبزی پروری در شهرستان زهک استان سیستان و بلوچستان

باتوجه به بررسی های میدانی و مطالعاتی که  در منطقه زهک به عنوان نمونه از استان سیستان و بلوچستان  انجام گردید منطقه دارای شرایط خاص بوده  و نیاز به کمک رسانی ارگانها و اجرای پروژه های محرومیت زدایی دارد . با وجود 3700 خانواده تحت حمایت کمیته امداد امام خمینی ، 2500 خانواده تحت حمایت سازمان بهزیستی ، حدود 70 خانوار دارای عضو معلول 56 درصد از خانوارهای این منطقه زیر خط فقر هستند و این منطقه جزو مناطق محروم و نیازمند حمایت شناسایی شده است.

همچنین این شهرستان دارای 183 روستا با جمعیتی حدود 176000 نفر می باشد که از این جمعیت 158000 نفر آن روستا نشین هستند. شغل غالب این جمعیت حداکثری نیز کشاورزی و دامداری می باشد که با توجه به عدم وجود زیرساختها ی کافی و مکانیزاسون در منطقه وسیع شهرستان زهک و مناطق دیگر استان سیستان و بلوچستان  منجر به درآمد زایی مطلوبی نگردیده است.

وجود منابع آّبی عظیم مانند چهار مخزن آبی به نام چاه نیمه در شهرستان زهک که دارای یک میلیارد و دویست مترمکعب ذخیره آب هستند و در حال حاضر نیز بخش اعظم آب کشاورزی منطقه را تامین می کنند اما به دلیل عدم مدیریت آبیاری و استفاده بهینه از آب ورودی یه زمینهای زراعی و کشاورزی و یا عدم مدیریت در ذخیره آب کشاورزی این منطقه با مشکل کم آبی و نیز تولید ریز گردها به دلیل وجود خاک سبک و خشک در گیر است. کم آبی خود به تنهایی منجر به کاهش فعالیتهای کشاورزی ، تولید کشت و دام با کیفیت پایین تر و نیز کاهش سود آوری در سطح می گردد. همچنین عدم مدیریت آب و خاک منطقه باعث تولید ریزگردها شده که خود منجر به کاهش کیفیت اقلیم و سطح زندگی مردم منطقه شده و همچنین خسارتهای بیشماری را به خانه ها و صنایع مختلف در محدوده تولید این ریزگردها وارد می نماید.

در راستای بهره برداری از مخازن آبی موجود در سالهای اخیر طرح آبرسانی با لوله به 46 هزار هکتار از اراضی کشاورزی دشت سیستان از چاه نیمه 4 در آبان ماه سال جاری به بهره برداری می رسد . از جمله مزایای این طرح تحویل سریع آب به بهره‌برداران، توزیع عادلانه آب به صورت همزمان به همه مناطق و تحویل آب در طول سال بر اساس نیاز آبی گیاه است. همه کسانی که در سیستم آبیاری سنتی دارای حق‌آبه بوده‌اند در این طرح به عنوان بهره‌بردار شناخته شده‌اند. این پتانسیل به عنوان یک مزیت برای راهکار مورد نظر شناسایی شد و امنیت اجرایی شدن ایده مورد نظر  و نیز حل مسئله بحران آب و عدم مدیریت آب را افزایش داد.

علاوه بر این موارد وجود 3200 حلقه چاهک موجود در منطقه که دارای مجوز بهره برداری می باشند و در محل خانه های مسکونی روستایی و محل مزارع کشاورزی احداث گردیده است یکی دیگر از عوامل ترغیب کننده برای ارائه راهکار پرورش ماهی در منازل می باشد.

طی مطالعات انجام شده در سالهای اخیر حدود 930 باب استخر ذخیره آب کشاورزی  در کنار این چاهک­ها توسط اداره شیلات و جهاد کشاورزی شهرستان احداث شده است و هنوز حدود 2270 حلقه چاهک بدون استخر ذخیره آب کشاورزی در منطقه موجود می باشد که خود می تواند موجبات اجرایی شدن طرح را سرعت بخشد.  تنها با احتساب وجود همین چاهک ها می توان در کنار هر چاهک یک استخر ذخیره آب کشاورزی احداث نمود و همچنین علاوه بر مدیریت آب ، به پرورش ماهی نیز مشغول شد.

علاوه بر تمام پتانسیل های طبیعی در منطقه وجود یک مرکز تکثیر ماهیان گرم آبی که در حال حاضر بزرگترین مرکز تکثیر ماهی در شرق کشور می باشد از دیگر مزایای این منطقه جهت اجرای طرح های آبزی پروری می­باشد. این مرکز با ظرفیتی حدود 4 میلیون قطعه بچه ماهی در حال فعالیت و تکثیر ماهیان گرم آبی از جمله کپور ماهیان هندی و چینی ، ماهیان خاویاری و ماهی بومی و ارزشمند شیزوتراکس می باشد. با تحقیقات و مذاکرات انجام شده مشخص شد که این مرکز در سالهای گذشته توانسته تا با در اختیار گذاشتن لارو ماهیان گرم آبی به مزارع دارای استخر شهرستان زهک به صورت رایگان منجر به تولید مقدار قابل توجهی بچه ماهی 4 تا 5 گرمی ماهیان گرم آبی نموده که بیشتر این بچه ماهیان در خارج از استان به فروش رسیده است و باعث صادرات بچه ماهی به دیگر استانهای کشور و در آمد زایی برای کشاورزان گردیده است.

سازمان شیلات و جهاد کشاورزی در سالهای گذشته با احداث 260 استخر 200 متر مکعبی و 100 مترمکعبی  بتنی و آموزش روستائیان، این کسب و کار را در برخی از منازل روستایی راه اندازی نموده است . که در حال حاضر به دلیل کاهش در منابع مالی دیگر قادر به احداث استخرهای جدید نمی باشد .

مجموعه این مسائل و پتانسیل های موجود در منطقه امکان ایجاد واحد های پرورش ماهی را فراهم نموده است.

*حمیده امیراسدی دکتری تکثیر و پرورش آبزیان-کارشناس تحقیق و توسعه شرکت آبزیان گستر نصر

a@@dmin
در تاریخ 3 فوریه 2020
ارسال نظر

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.